Aikidoka nie przeciwstawia się ciosom. Unika ich, wykorzystując płynącą z nich siłę. Obezwładnia napastnika nagłym pozbawieniem go równowagi i przewagi, jaką dawał atak. Analiza transakcyjna udowadnia, że tak samo działa świadoma komunikacja. Poznaj przykłady transakcji ukrytych – podstawy międzyludzkich gier.
Jest to druga część wpisu o analizie transakcyjnej wg. Erica Berne’a. Przed jej przeczytaniem, zachęcam Cię gorąco do zapoznania się z częścią pierwszą, w której opisałam czym są 3 stany ego: Dziecko, Dorosły i Rodzic, kiedy powstają i do czego ich potrzebujemy.
Teraz sprawdzimy, jak używamy ich w komunikacji, kiedy prowadzi to do konfliktów oraz w jaki sposób ich unikać.
Pobierz bezpłatne Kompendium i dowiedz się, co oznacza wysoki cholesterol, trójglicerydy, apo B i inne wyniki lipidogramu. Oraz co z nim zrobić.
Analiza transakcyjna: Porozumienie, czyli transakcje komplementarne.
Większość naszych codziennych „transakcji”, czyli pojedynczych komunikacji bodziec-reakcja, nie rodzi konfliktów.
Dzieje się tak, kiedy wypowiadasz zdanie do konkretnego stanu ego drugiej osoby i właśnie z tego stanu otrzymujesz odpowiedź, mieszczącą się w ramach zdrowych stosunków międzyludzkich (jak na poniższych przykładach).
Mówimy wtedy o transakcji komplementarnej. Takie pojedyncze transakcje układają się zazwyczaj w łańcuchy, gdzie reakcja zamienia się w bodziec w kolejnym „rozdaniu” i dopóki są one komplementarne, mogą trwać w sposób niezakłócony w nieskończoność.
Transakcja komplementarna I typu: Dorosły – Dorosły
– Jesteś już gotowa do wyjścia?
– Nie, potrzebuję jeszcze 10 minut.
– Coś się wydarzyło, że prosi Pani o to skierowanie?
– Słabo się ostatnio czuję. Zastanawiam się, czy to znowu nie anemia.
– Kiedy możemy się umówić na podpisanie tej umowy?
– Mam czas pojutrze o 15:00.
Transakcja komplementarna II typu: Rodzic – Dziecko
– Czy Ty zawsze musisz tyle się szykować do wyjścia?
– Oj, przepraszam. Przysięgam, jeszcze tylko chwilka i idziemy, dobrze?
– Nie uważa Pani, że warto by było wziąć się wreszcie za swoje zdrowie i zrobić zaległe badania?
– Tak, ma Pani rację. Poproszę o skierowanie.
– Proszę zgłosić się jutro na podpisanie umowy, inaczej będzie Pan musiał zapłacić podwójną stawkę.
– Dobrze, będę jutro rano.
Transakcja komplementarna I typu: Dziecko – Dziecko
– A może pojedziemy w weekend na kajaki?
– O, świetny pomysł!
– Mam ochotę na kolejne lody.
– Ja też. Podwójne!
– Może w następnym projekcie użyjemy rurek po napojach?
– Tak! Rurek albo puszek! Pomalowanych na zielono!
Mamy tu do czynienia z:
- rozmową dotyczącą rozwiązania jakiegoś problemu (Dorosły-Dorosły)
- zdrową troską, motywowaniem (Rodzic-Dziecko)
- zabawą, (Dziecko-Dziecko, Rodzic-Dziecko), kreatywnym tworzeniem (Dziecko-Dziecko)
Problemy pojawiają się, kiedy komplementarność się kończy.
Jak do tego dochodzi?
Sprawdź również: Insulinooporność i jej objawy skórne – sprawdź, czy ich nie masz!
Nieoczekiwana zmiana ról, czyli transakcje skrzyżowane.
Analiza transakcyjna: Transakcja skrzyżowana typu I
W sytuacji, w której reakcja na bodziec pochodzi z innego stanu ego, mamy do czynienia z transakcją skrzyżowaną.
Jak pisał Eric Berne, najczęstszą, powodującą najwięcej konfliktów w domu, pracy, w miłości czy przyjaźni jest ta, przedstawiona poniżej.
Bodziec skierowany jest od Dorosłego do Dorosłego, ale reakcja wychodzi z Dziecka do Rodzica.
– Jesteś już gotowa do wyjścia?
– Oczywiście, że nie! To nie moja wina, że tak późno dziś wstaliśmy!
– Coś się wydarzyło, że prosi Pani o to skierowanie?
– A, co to? Badań sobie już nie można zrobić?!
– Kiedy możemy się umówić na podpisanie tej umowy?
– Proszę nie zawracać mi głowy. Jak znajdę czas, to podpiszę!
Co powoduje transakcje skrzyżowane?
Powodem takiej reakcji są wyzwolone z pamięci emocje (trigger), które (często nieświadomie) wywołują skojarzenie z obecną sytuacją.
Jeśli np. jako dziecko słyszeliśmy często od rodzica: „guzdrzesz się”, „czemu na Ciebie zawsze trzeba czekać” lub doznawaliśmy przez całe dzieciństwo sygnałów, że jesteśmy „nie wystarczająco dobrzy”, to neutralne pytanie „Jesteś już gotowa do wyjścia?”, może w naszej głowie zabrzmieć, jak wypowiadane przez Rodzica: „znowu wszystkich opóźniasz, jesteś beznadziejna” i wyzwolić reakcję emocjonalną z Dziecka.
Podobnie może działać np. lęk przed odpowiedzialnością za własne decyzje i obawą o ich niekorzystne skutki, jak w ostatnim przykładzie.
Dla osoby odpowiadającej z Dziecka może to być tak naprawdę rozmowa nie o terminie spotkania, ale pytanie wyzwalające falę lęku i niepewności przed podjęciem poważnej decyzji.
Komunikacja po transakcji skrzyżowanej nie będzie kontynuowana, dopóki któraś ze stron nie zmieni swojego stanu Ja na komplementarny.
Zobacz również: