W końcu doczekaliśmy się włączenia do programu szczepień w całości refundowanych przez NFZ, szczepionki przeciwko HPV, czyli ludzkiemu wirusowi brodawczaka. Odpowiada on za niemal wszystkie przypadki raka i zmian przedrakowych szyjki macicy oraz kilka innych nowotworów i chorób.

Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Zdrowia 1, program ruszył 1. czerwca 2023 r.

Do kogo jest skierowany i jak możesz z niego skorzystać?

Spis treści:

  1. Szczepienie HPV – co to jest za wirus?
  2. Czy warto szczepić na HPV?
  3. Szczepienie HPV bezpłatnie – dla kogo, gdzie, jak zapisać dziecko?
  4. Czy szczepienie HPV jest bezpieczne i jaką szczepionkę wybrać?
Szczepienie HPV chroni przed rakiem szyjki macicy.
Niemal 100% przypadków raka szyjki macicy spowodowane jest zakażeniem HPV.
Zdjęcie: Miriam Espacio

1. HPV – co to za wirus?

Human Papilloma Virus występuje powszechnie na całym świecie, zakażając nawet 80% kobiet aktywnych seksualnie, a w ostatnich kilkunastu latach częstość zakażeń u mężczyzn jest podobnie wysoka . W większości przypadków układ odpornościowy gospodarza/gospodyni 😉 zwalcza intruza, jednak u bardzo nielicznych osób infekcja utrzymuje się latami i ostatecznie powoduje raka.

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą seksualną (kontakt skóra-skóra, skóra-błona śluzowa), ale również poprzez kontakt nieseksualny oraz drogą matka-dziecko (poród, przez łożysko)2. A dlaczego wirus jest taki niebezpieczny?

Szczepienie HPV dla kogo
Wirus HPV przenosi się głównie drogą seksualną, ale możliwe jest również zakażenie odmatczyne w czasie ciąży lub porodu.
Zdjęcie: Valeria Zoncoll

HPV odpowiada za 4,5% nowotworów w skali świata!

Jest przyczyną m.in.:

  • raka szyjki macicy 3
  • raka odbytu, pochwy, sromu, prącia
  • niektórych nowotworów głowy i szyi 4
  • choroby Bowena i erytroplazji Queyrata
  • kłykcin kończystych narządów płciowych, odbytu
  • młodzieńczej nawracającej brodawczakowatości dróg oddechowych
  • brodawczaków krtani u dorosłych

Sprawdź także: Czy suplementować witaminę D latem?

2. Czy warto szczepić się przeciwko HPV?

Szczepienie HPV dla dziewczynek

Korzyść ze szczepienia dziewczynek przeciwko HPV nie ulega wątpliwości.

W Polsce, w 2020 roku, 3862 kobiet zachorowało na raka szyjki macicy, a 2137 zmarło. A to dane z zaledwie jednego roku i dotyczące tylko jednej z chorób wywoływanych przez tego wirusa!

Szczepienie chroni też przed rozwojem brodawek (kłykcin) narządów płciowych, które są najczęstszą wirusową chorobą przenoszoną drogą płciową oraz przed przekazaniem wirusa dziecku przy ciąży i porodzie.

Więc chroniąc córkę, chronisz też swoje wnuki (np. przed brodawczakowatością dróg oddechowych) 🙂

Szczepienie na HPV dla dziewczynek
Zdjęcie: Janko Ferlič

Szczepić można od 9. roku życia. Im wcześniej tym lepiej, ponieważ zaszczepienie przed rozpoczęciem aktywności seksualnej jest najskuteczniejsze.

Ale czy benefity czerpią tylko kobiety?

Szczepienie HPV dla chłopców

Nie tylko 🙂 Mężczyźni również zyskują na szczepieniu HPV5.

W jaki sposób?

  • Mają mniejsze ryzyko rozwoju wielu nowotworów okolicy narządów płciowych, w tym choroby Bowena i erytroplazji Queyrata, które dotyczą głównie mężczyzn oraz kłykcin kończystych, występujących u obydwu płci
  • zmniejsza się też ryzyko zachorowania na wiele nowotworów głowy i szyi (m.in. gardła, krtani)
  • nie przekażą wirusa swoim partnerkom/partnerom. Dzięki czemu zmniejszasz ryzyko chorób HPV-zależnych u synowej oraz wnuków 😉

Sprawdź także: Poznaj 3 niebezpieczne mity na temat leczenia ospy wietrznej.

3. Darmowe szczepienia na HPV

Dla kogo?

Możesz bezpłatnie zaszczepić dziecko w wieku 12 i 13 lat (w 2023 r. dotyczy to dzieciaków urodzonych w latach 2010 i 2011), zarówno dziewczynki, jak i chłopców. Przy czym osoby z 2010 r. pierwszą dawkę muszą otrzymać przed dniem 14. urodzin, ale drugą można podać po dniu 15. urodzin.

Natomiast jeśli Twój syn/córka jest w tym wieku i jest już po pierwszej dawce szczepienia – to drugą dawkę może otrzymać za darmo w ramach programu.

Kto szczepi na HPV? Darmowe szczepienie na HPV
W 2023 r. darmowe szczepienie HPV obejmuje dzieci urodzone w latach 2010 i 2011.
Zdjęcie: Seth Doyle

Gdzie można bezpłatnie zaszczepić dziecko na HPV?

Najprościej i najwygodniej jest skorzystać ze swojej poradni Lekarza Rodzinnego, ale nie ma tu rejonizacji. Podobnie, jak przy szczepieniach na Covid-19, możesz zapisać dziecko w dowolnym POZ, który zamówił szczepionki. Z kolei druga dawka może być podana w innym POZ niż pierwsza.

Do szczepienia zakwalifikuje Lekarz Rodzinny i jest ono rejestrowane w e-Karcie Szczepień, ale warto wziąć ze sobą też książeczkę zdrowia dziecka.

Jak zapisać dziecko na darmowe szczepienie HPV?

  • Bezpośrednio w POZ, w którym będzie szczepione.
  • Elektronicznie – poprzez swoje Internetowe Konto Pacjenta (zakładka „Uprawnienia”, a następnie „Konta Twoich dzieci”)
  • Telefonicznie – infolinia 989, codziennie 7:00-20:00.

4. Jak wygląda schemat i skuteczność szczepienia HPV?

Jaką szczepionkę wybrać?

Ministerstwo Zdrowia zamówiło 2 szczepionki, Cervarix i Gardasil 9, więc możesz się spotkać z obydwiema w punkcie szczepień.

Najbardziej onkogenne (rakotwórcze) typy HPV to 16 i 18 (70% raków szyjki macicy) oraz 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 i 68. Natomiast kłykciny i brodawczaki wywołują przede wszystkim typy 6 i 11.

W jednym z badań kobiet w Wielkopolsce w latach 2008-2020 stwierdzono, że prawie 48% zakażeń wywołują typy: 16, 53, 316.

Dlaczego męczę tymi liczbami?

Korzyści zdrowotne ze szczepienia na HPV odnoszą zarówno kobiety, jak i mężczyźni.
Zdjęcie: Anthony Fomin

Dlatego, że obie szczepionki różnią się w zakresie składu. Cervarix uodparnia jedynie na typy 16 i 18 HPV, a Gardasil 9 na: 16, 18, 6, 11, 31, 33, 45, 52, 58 (jest to obecnie „najbogatsza” szczepionka na HPV na rynku).

Obie są skuteczne, jednak ta druga opcja zapewnia większą ochronę (74% vs. 90% mniej zachorowań na raka szyjki macicy), bo uodparnia na więcej typów HPV7.

Helicobacter pylori domowe sposoby przepisy

Dołącz do czytelników newslettera i odbierz mini e-book z przepisami na Napoje wspomagające leczenie Helicobacter pylori, ze składnikami o udowodnionym naukowo zwalczaniu bakterii.

Jaki jest schemat szczepienia HPV?

Pełną odporność dziecko uzyskuje po przyjęciu 2 dawek szczepienia HPV.

2. dawkę najlepiej podać po 6 miesiącach tym samym preparatem, co pierwszą. W ramach programu odstęp nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Dzieci >14 rż. wymagają 3 dawek szczepionki, ale nie dotyczy to szczepienia w ramach bezpłatnego programu szczepień.

Czy szczepienie HPV jest bezpieczne?

Szczepienie jest bezpieczne i dobrze tolerowane. Najczęstsze działania niepożądane to:

  • ból, obrzęk, rumień w miejscu podania
  • ból głowy, zawroty głowy
  • zmęczenie, gorączka
  • nudności
  • rzadko: omdlenia, reakcje alergiczne

A kiedy szczepienie jest przeciwwskazane?

  • przy nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepionki
  • jeśli w przeszłości u dziecka pojawiły się reakcje nadwrażliwości po podaniu poprzednich dawek szczepionki (Cervarix, Gardasil 9, Gardasil lub Silgard)
Zdjęcie: Melissa Askew

Mam nadzieję, że rozwiałam wszystkie Twoje wątpliwości. Jeśli masz jeszcze jakieś pytania – pisz w komentarzach 🙂

Data wpisu: 1.06.2023 r.


Pamiętaj proszę, że artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Nie zastąpi osobistej konsultacji z zaufanym lekarzem.